మరణం పట్ల భయం నుంచి జ్ఞానం వరకూ
మనిషి జీవన యానం పుట్టుకతో మొదలై అనేక మలుపులు తిరుగుతూ చివరికి పరమపద యానం వైపు సాగుతుంది. సాధారణంగా ఈ దశను మనం “చివరి”గా భావిస్తాం. కానీ భక్తి చూపుతో చూస్తే, ఇది ముగింపు కాదు ఒక మార్పు, ఒక కొత్త ప్రారంభం. మరణం అనే మాట వినగానే భయం పుడుతుంది. తెలియని దారి, విడిపోవాల్సిన బంధాలు ఇవన్నీ మనసును కలవరపెడతాయి. అయితే జీవితం అంతా సిద్ధతయే అయితే, పరమపద యానం ఆ సిద్ధతకు సహజ ఫలితం.
మరణ భయం ప్రధానంగా శరీరానికే సంబంధించినది. శరీరంతో తన్ను తాను ఏకం చేసుకున్నప్పుడు విడిపోవడం భయంగా అనిపిస్తుంది. కానీ ఆత్మ తత్త్వం చెప్పేది వేరే సత్యం. శరీరం మార్పులకు లోనవుతుంది, ఆత్మ మాత్రం సాక్షిగా నిలుస్తుంది. భక్తి ఈ సత్యాన్ని మనసుకు చేరువ చేస్తుంది. అప్పుడు మరణం శూన్యంగా కాకుండా, ఒక దశ నుంచి మరో దశకు మార్పుగా అర్థమవుతుంది. భయం క్రమంగా అవగాహనగా మారుతుంది.
పరమపద యానం అనేది జీవితం నుంచి పారిపోవడం కాదు, జీవితం నేర్పిన పాఠాలను సమగ్రంగా అంగీకరించడం. బాల్యం అమాయకతను నేర్పింది, యవ్వనం ఆశలను పరీక్షించింది, మధ్యవయస్సు బాధ్యతలను మోపింది, వృద్ధాప్యం లోపలికి తిప్పింది. ఈ దశలన్నీ కలసి మనిషిని పరమపద యానానికి సిద్ధం చేస్తాయి. భక్తి ఈ సమగ్రతను చూపిస్తుంది. జీవితం అంతా ఒకే ప్రయాణమని, మరణం దానికి వెలుపల కాదని అర్థం చేయిస్తుంది.
మరణం పట్ల భయం ఎక్కువగా అపరిచితత్వం వల్లే. “ఏమవుతుంది?” అనే ప్రశ్న మనసును వణికిస్తుంది. భక్తి ఈ ప్రశ్నకు వెంటనే సమాధానం ఇవ్వకపోయినా, నమ్మకాన్ని ఇస్తుంది. ఆ నమ్మకం దైవ యోజనపై విశ్వాసం. మన నియంత్రణకు బయట ఉన్నదాన్ని అంగీకరించే శక్తి. ఈ అంగీకారంలోనే మనసుకు శాంతి మొదలవుతుంది. తెలియని దారిని కూడా నమ్మకంతో నడిచే ధైర్యం పుడుతుంది.
పరమపద యానం జ్ఞానానికి ద్వారం. ఇక్కడే మనిషి జీవిత విలువలను తిరిగి చూస్తాడు. ఏమి వెంట తీసుకెళ్లగలం? ధనం కాదు, హోదా కాదు కేవలం మన భావాలు, మన కర్మలు, మన జ్ఞానం మాత్రమే. ఈ అవగాహన జీవితం ఉన్నప్పుడే వస్తే, జీవన విధానం మారుతుంది. భక్తి ఈ మార్పును ముందే తీసుకొస్తుంది. జీవితం అంతా సేకరణ కాకుండా, శుద్ధి ప్రక్రియగా మారుతుంది.
మరణాన్ని స్మరించడం నిరాశ కాదు, అది వివేకం. “ఈ క్షణం అమూల్యమైనది” అనే స్పృహను అది కలిగిస్తుంది. భక్తి ఈ స్పృహను భయంతో కాకుండా కృతజ్ఞతతో నింపుతుంది. ప్రతి రోజు ఒక వరంలా అనిపిస్తుంది. చిన్న మంచి పనులు కూడా అర్థవంతంగా మారతాయి. పరమపద యానం దూరంలో ఉందన్న భావన కాకుండా, జీవితం ప్రతి క్షణంలోనే ఉన్న సత్యంలా అనిపిస్తుంది.
పరమపద యానం వ్యక్తిగతం అయినా, దాని ప్రభావం సామూహికం. ఒక మనిషి శాంతిగా ఈ దశను అంగీకరించినప్పుడు, అతని చుట్టూ ఉన్నవారికీ ధైర్యం వస్తుంది. భక్తి ఈ ధైర్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. మరణాన్ని విషాదంగా మాత్రమే కాకుండా, గౌరవంతో చూడగల దృష్టిని ఇస్తుంది. జీవితం పూర్తయిన ఒక యాత్రగా, ఒక పరిపక్వ కథగా చూడగలిగే అవగాహనను పెంచుతుంది.
ఈ దశలో ప్రార్థన, ధ్యానం కొత్త అర్థం సంతరించుకుంటాయి. ఇవి కోరుకునే సాధనలుగా కాకుండా, వదిలిపెట్టే సాధనలుగా మారతాయి. భయం తగ్గుతుంది, ఆశలు మృదువవుతాయి, అనుబంధాలు కరుణగా మారుతాయి. భక్తి మనిషిని “నాకు కావాలి” అనే స్థితి నుంచి “నీవు నడిపించు” అనే స్థితికి తీసుకెళ్తుంది. ఇదే పరమపద యానానికి అంతర్ముఖ సిద్ధత.
పరమపద యానం అనేది ఒకే క్షణంలో జరిగే సంఘటన కాదు, అది జీవితం అంతా నిర్మించుకున్న స్థితి. మన ఆలోచనలు, మన నిర్ణయాలు, మన నడక అన్నీ కలసి ఈ యానాన్ని ఆకారం ఇస్తాయి. అందుకే భక్తి జీవితం చివర్లో మాత్రమే అవసరం కాదు, మొదటి నుంచే అవసరం. అప్పుడు పరమపద యానం అకస్మాత్తుగా కాకుండా సహజంగా అనిపిస్తుంది ఇల్లు చేరుకున్న భావనలా.
అందుకే “పరమపద యానం చివరిది కాదు, కొత్త ప్రారంభం” అనడం జీవన సత్యం. మరణం పట్ల భయం జ్ఞానంగా మారినప్పుడు, జీవితం పట్ల ప్రేమ మరింత లోతుగా మారుతుంది. “జనన జీవన యానం”లో ఈ అధ్యాయం ఒక మౌనమైన కానీ స్పష్టమైన సందేశం ఇస్తుంది, జీవితం పుట్టుకతో మొదలై పరమపదంలో లయమవుతుంది, కానీ ఆ యానంలో ఒక్క క్షణం కూడా వృథా కాదు. భక్తి చూపుతో నడిచిన జీవితం, పరమపద యానాన్ని భయంగా కాకుండా, శాంతియుతమైన కొత్త ఆరంభంగా మారుస్తుంది.