ప్రశాంతత అంటే పారిపోవడం కాదు - లోపల నిలబడటం
ప్రశాంతత అనే మాట వినగానే చాలామందికి ప్రపంచం నుంచి దూరంగా వెళ్లడం, బాధ్యతలను వదిలేయడం, ఒంటరిగా ఉండడం అనే భావన వస్తుంది. కానీ నిజమైన ప్రశాంతత అలా పారిపోయినప్పుడు రాదు. సమస్యల నుంచి పారిపోతే క్షణికమైన ఉపశమనం కలగవచ్చు, కానీ లోపల కలత అలాగే మిగిలిపోతుంది. నిజమైన ప్రశాంతత అంటే ఏ పరిస్థితిలో ఉన్నా లోపల నిలబడగలగడం. బయట తుఫాన్లు ఉన్నా, లోపల దీపం ఆరిపోకుండా ఉంచడమే ప్రశాంతత.
మనిషి జీవితంలో కష్టాలు సహజం. బాధలు రాకుండా జీవితం ఉండదు. కానీ మనం ఆ బాధలను ఎలా ఎదుర్కొంటున్నామన్నదే ప్రశాంతతను నిర్ణయిస్తుంది. బాధ వచ్చినప్పుడు దాన్ని అంగీకరించకుండా దూరం పెట్టాలనుకుంటే, అది మనసులో మరింత బలపడుతుంది. “ఇది నాకే ఎందుకు?” అనే ప్రశ్న మనసును అలజడికి గురి చేస్తుంది. కానీ “ఇది నా జీవితంలో వచ్చిన ఒక అనుభవం” అని ఒప్పుకున్నప్పుడు, మనసు స్థిరపడుతుంది. ఈ స్థిరత్వమే ప్రశాంతతకు మొదటి అడుగు.
చాలామంది ప్రశాంతతను బయట వెతుకుతారు ప్రదేశాల్లో, వ్యక్తుల్లో, పరిస్థితుల్లో. “ఇది మారితే నేను ప్రశాంతంగా ఉంటాను” అని అనుకుంటారు. కానీ పరిస్థితులు ఎప్పుడూ మన నియంత్రణలో ఉండవు. ఒక సమస్య తీరితే ఇంకోటి వస్తుంది. అందుకే బయట ఆధారపడిన ప్రశాంతత తాత్కాలికం. లోపల ఆధారపడిన ప్రశాంతత మాత్రం శాశ్వతం. లోపల నిలబడటం అంటే, మార్పుల మధ్య కూడా మనసు సమతుల్యంగా ఉంచుకోవడం.
ప్రశాంతత అంటే భావోద్వేగాలు లేకపోవడం కాదు. కోపం రాకూడదు, బాధ కలగకూడదు అనుకోవడం తప్పు. ప్రశాంతత అంటే ఆ భావోద్వేగాలు వచ్చినప్పుడు వాటిని గమనించగలగడం. “ఇప్పుడు నాలో కోపం ఉంది”, “ఇప్పుడు నాకు భయం ఉంది” అని స్పష్టంగా గుర్తించగలిగితే, ఆ భావాలు మనల్ని నడిపించవు. ఈ గమనించే శక్తే మనిషిని లోపల నిలబెడుతుంది.
భక్తి ప్రశాంతతకు హృదయాన్ని సిద్ధం చేస్తుంది. భక్తి మనసును మృదువుగా చేస్తుంది, అహంకారాన్ని కరిగిస్తుంది. అహంకారం ఉన్నచోట ప్రశాంతత ఉండదు. ఎందుకంటే అహంకారం ఎప్పుడూ పోలికలు, పోటీలు, భయాలు సృష్టిస్తుంది. భక్తి మనిషిని విశ్వాసంతో నింపుతుంది. ఆ విశ్వాసం “నేను ఒంటరిగా లేను” అనే భావాన్ని ఇస్తుంది. ఈ భావమే కష్టాల్లో మనసును నిలబెడుతుంది.
ధ్యానం ప్రశాంతతకు దారి చూపిస్తుంది. ధ్యానం మనసును నిశ్శబ్దం చేయదు; మనసులో ఉన్న శబ్దాన్ని గమనించగలిగే స్థితిని ఇస్తుంది. ఆలోచనలు పరుగులు తీస్తున్నప్పుడు వాటితో పాటు పరుగెత్తకుండా, ఒక అడుగు వెనక్కి వేసి చూడగలిగినప్పుడే ప్రశాంతత మొదలవుతుంది. ధ్యానం మనిషిని పరిస్థితుల బానిస నుంచి సాక్షిగా మార్చుతుంది. సాక్షిగా ఉన్న మనసు తేలికగా కూలిపోదు.
ప్రశాంతత పారిపోవడం కాదని అర్థం చేసుకున్నప్పుడు, మనిషి బాధ్యతలను భయపడడు. కుటుంబం, పని, సంబంధాలు - ఇవన్నీ భారంగా అనిపించవు. ఎందుకంటే అతడు బయట పరిస్థితులను మార్చలేకపోయినా, లోపల తన ప్రతిస్పందనను మార్చగలడని తెలుసుకుంటాడు. ఈ అవగాహన మనిషికి అంతర్గత బలాన్ని ఇస్తుంది. బలమైన మనసుకే ప్రశాంతత సాధ్యమవుతుంది.
సమాజంలో ప్రశాంతతను తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు. ప్రశాంతంగా ఉన్నవాడు బలహీనుడు, స్పందించని వాడు అని భావిస్తారు. కానీ నిజానికి ప్రశాంతత ఉన్నవాడే స్పష్టంగా స్పందించగలడు. అతడు ఆవేశంతో కాదు, అవగాహనతో నిర్ణయాలు తీసుకుంటాడు. అతడి మాటల్లో కఠినత ఉండదు, కానీ స్పష్టత ఉంటుంది. ఇది లోపల నిలబడిన మనిషి లక్షణం.
ప్రశాంతత ఒక సాధన. అది ఒక్కరోజులో రాదు. ప్రతి రోజు మనసును గమనించడం, భావోద్వేగాలను అంగీకరించడం, ఆలోచనలను పరిశీలించడం, ఇవన్నీ ప్రశాంతతను పెంచే సాధనలు. కొన్ని రోజులు మనసు నిలబడుతుంది, కొన్ని రోజులు కూలిపోతుంది. ఇది సహజం. మళ్లీ మళ్లీ నిలబడే ప్రయత్నమే సాధన. ఆ ప్రయత్నంలోనే మనిషి పరిపక్వత.
అందుకే “భక్తి భావనలు (Devotion Concepts)” లో ఈ వ్యాసం ఒక ముఖ్యమైన సందేశం ఇస్తుంది. ప్రశాంతత అంటే ప్రపంచాన్ని వదిలేయడం కాదు; ప్రపంచంలో ఉంటూనే తనలో నిలబడటం. బాధల నుంచి పారిపోవడం కాదు; బాధల మధ్య కూడా తన మనసును కోల్పోకుండా ఉంచుకోవడం. భక్తి మనసును మృదువుగా చేస్తుంది, ధ్యానం మనసును స్పష్టంగా చేస్తుంది, ధ్యేయం మనసుకు దిశ ఇస్తుంది. ఈ మూడూ కలిసినప్పుడు మనిషి లోపల నిలబడగలడు. ఆ నిలకడే నిజమైన ప్రశాంతత. అదే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక జీవనం.