భక్తి అంధత్వమా? లేక అంతర్ముఖ జ్ఞానమా?

భక్తి అనే మాట వినగానే కొందరికి ప్రశాంతత గుర్తొస్తే, మరికొందరికి అంధ విశ్వాసం గుర్తొస్తుంది. “భక్తి మనిషిని ఆలోచించనివ్వదు”, “భక్తి ప్రశ్నలను అణిచేస్తుంది” అనే విమర్శలు తరచూ వినిపిస్తుంటాయి. నిజంగా భక్తి అంధత్వమేనా? లేక అది మనిషిని లోపలికి తీసుకెళ్లే జ్ఞాన మార్గమా? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం భక్తిని మనం ఎలా అర్థం చేసుకుంటున్నామన్నదానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

అర్థం లేకుండా నమ్మడం, భయంతో ఆచరించడం, ప్రశ్నించడాన్ని పాపంగా భావించడం - ఇవన్నీ అంధత్వానికి లక్షణాలు. కానీ ఇవి భక్తి కాదు; ఇవి భక్తి పేరుతో ఏర్పడిన అలవాట్లు మాత్రమే. నిజమైన భక్తి మనిషి ఆలోచనలను ఆపదు, మేల్కొల్పుతుంది. భక్తి అంటే తల వంచడం కాదు; మనసును తెరవడం. ఈ తేడా అర్థం కాకపోవడమే భక్తిపై అపోహలకు కారణం.

భక్తి అంధత్వంగా మారినప్పుడు, మనిషి బాధ్యతను దేవుడిపై నెట్టేస్తాడు. తన తప్పులకు, తన వైఫల్యాలకు కూడా దైవమే కారణమని భావిస్తాడు. ఇది మనిషిని బలహీనుడిని చేస్తుంది. కానీ భక్తి అంతర్ముఖ జ్ఞానంగా మారినప్పుడు, మనిషి తన జీవితానికి తానే బాధ్యుడని గ్రహిస్తాడు. “నాలో ఏ మార్పు అవసరం?” అనే ప్రశ్నతో జీవించడం మొదలుపెడతాడు. ఈ ప్రశ్నే జ్ఞానానికి బీజం.

అంధ భక్తి బయటను చూస్తుంది, అంతర్ముఖ భక్తి లోపల చూస్తుంది. బయట దేవుడి రూపం వెతికేవాడు, లోపల తన రూపాన్ని చూడడు. లోపల దేవత్వాన్ని అనుభవించేవాడు, బయట ప్రతి జీవిలో అదే తత్త్వాన్ని చూస్తాడు. అందుకే నిజమైన భక్తి మనిషిని సంకుచితంగా కాకుండా విశాలంగా మారుస్తుంది. ద్వేషం తగ్గుతుంది, అహంకారం కరుగుతుంది, మానవత్వం పెరుగుతుంది.

భక్తికి ధ్యానం తోడైనప్పుడు అది జ్ఞానంగా మారుతుంది. ధ్యానం లేని భక్తి భావోద్వేగాల ఊగిసలాటగా మారవచ్చు. క్షణం ఆనందం, క్షణం భయం. కానీ ధ్యానం మనసును స్థిరపరుస్తుంది. ఆ స్థిరత్వంలో భక్తి అంధత్వం నుంచి జ్ఞానంగా మారుతుంది. మనం ఎందుకు నమ్ముతున్నాం? మన నమ్మకం మనల్ని ఎలా మార్చుతోంది? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి.

అంతర్ముఖ జ్ఞానం అంటే పుస్తకాల జ్ఞానం కాదు. అది అనుభవం ద్వారా వచ్చే అవగాహన. ఒక కోపం వచ్చినప్పుడు, “నేను భక్తుడిని” అని దాచుకోవడం అంధత్వం. “ఈ కోపం నాకు ఎందుకు వచ్చింది?” అని గమనించడం జ్ఞానం. ఒక బాధ కలిగినప్పుడు దేవుడిని నిందించడం అంధత్వం. ఆ బాధ నాకు ఏమి నేర్పుతోంది అని ఆలోచించడం అంతర్ముఖ జ్ఞానం.

భక్తి అంధత్వంగా ఉన్నచోట గురువులు దేవుళ్లుగా మారిపోతారు. ప్రశ్నలు నిషిద్ధమవుతాయి. కానీ అంతర్ముఖ జ్ఞానంగా ఉన్న భక్తిలో గురువు ఒక దారి చూపేవాడు మాత్రమే. నడవాల్సింది శిష్యుడే. ప్రశ్నలు ప్రోత్సహించబడతాయి. ఎందుకంటే ప్రశ్నలే మనసును లోతుగా తీసుకెళ్తాయి. ప్రశ్నలే నమ్మకాన్ని పక్వంగా మారుస్తాయి.

సమాజంలో జరుగుతున్న అనేక అఘాయిత్యాలకు భక్తినే కారణంగా చూపిస్తారు. నిజానికి కారణం భక్తి కాదు, అంధత్వం. భక్తి పేరుతో మనిషి తన మానవత్వాన్ని కోల్పోతే, అది భక్తి పరాజయం. కానీ భక్తి పేరుతో మనిషి మరింత మానవీయుడిగా మారితే, అదే భక్తి విజయం. అందుకే భక్తిని త్రోసిపోకుండా, శుద్ధి చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.

అంతర్ముఖ జ్ఞానంగా మారిన భక్తి మనిషిని ప్రశాంతుడిని చేస్తుంది. ఇతరుల నమ్మకాల పట్ల సహనాన్ని పెంచుతుంది. “నా మార్గమే సత్యం” అనే అహంకారం కరిగిపోతుంది. ప్రతి మనిషి తన దశలో ఉన్నాడని అర్థమవుతుంది. ఈ అవగాహనతో జీవించే భక్తుడు సమాజానికి భారం కాదు; ఒక వెలుగు.

అందుకే “భక్తి భావనలు (Devotion Concepts)” లో ఈ వ్యాసం ఒక కీలకమైన ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది. భక్తి అంధత్వమా? అవును - ఆలోచన లేని భక్తి అంధత్వమే. భక్తి అంతర్ముఖ జ్ఞానమా? అవును - ఆత్మపరిశీలనతో కూడిన భక్తి జ్ఞానమే. మనం ఎంచుకోవాల్సింది ఏది? కళ్ళు మూసే భక్తినో, మనసును తెరిచే భక్తినో? మనసును తెరిచే భక్తే మనిషిని నిజమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంలోకి తీసుకెళ్తుంది. అదే భక్తి యొక్క అసలైన గమ్యం.

"భక్తి భావనలు" వ్యాసాలు ఒక్కో వ్యాసం ఒక్కో పేజీలో ప్రచురించబడుతున్నాయి. ప్రతి పేజీలో ఆ వ్యాస శీర్షికతో ఒకటి లేదా రెండు పదాల థంబ్‌నైల్ బానర్ ఉంటుంది. క్రింద వరుస క్రమంలో ఇతర వ్యాసాల థంబ్‌నైల్స్‌తో పాటు Previous / Next పేజీ పది బానర్లు అందుబాటులో ఉంచాను. థంబ్‌నైల్ పై క్లిక్ చేస్తే మీరు ఆపేజీలకు వెళతారు. ఈ వ్యాసాలు వరుసగా రికార్డ్ చేసి "భక్తి భావనలు" యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో కూడా ప్రచురించబడతాయి. చదవడం లేదా వినడం అనేది పాఠకుడి సౌలభ్యానికే ప్రాధాన్యం.