అల్లర్లు, గోలలు పిల్ల చేష్టల జ్ఞాపకాలు

జీవితంలో కొన్ని రోజులు పరీక్షలు పాస్ కావడానికి ఉపయోగపడతాయి, కానీ కొన్ని రోజులు మాత్రం మనల్ని మనుషులుగా తీర్చిదిద్దుతాయి. నాకు అలాంటి రోజులు నా చదువు రోజులే. ముఖ్యంగా నేను చదివిన నరసరావుపేట మునిసిపల్ హైస్కూల్, అది నాకు కేవలం చదువు నేర్పిన స్థలం కాదు, జీవితం ఎలా ఉండాలో నిశ్శబ్దంగా నేర్పిన పాఠశాల. అక్కడ నేను నేర్చుకున్నది పాఠ్యపుస్తకాల కంటే చాలా ఎక్కువ. అక్షరాలకంటే ముందు మనుషుల్ని చదవడం నేర్చుకున్నాను. గెలుపు ఓటమిని మార్కుల రూపంలో కాదు, స్నేహాల రూపంలో అర్థం చేసుకున్నాను. తప్పు చేస్తే శిక్ష పడేది, కానీ అదే తప్పు మళ్లీ చేయకూడదని నేర్పేది. ఆ శిక్షల్లో భయం కన్నా బాధ్యత ఎక్కువగా ఉండేది.

అక్కడే నా అల్లర్లు మొదలయ్యాయి. తరగతి గదిలో చప్పుళ్లు, వెనుక బెంచ్ నవ్వులు, మాస్టర్ల చూపుల్ని తప్పించుకోవడానికి చేసే చిన్న చిన్న ప్రయత్నాలు. అప్పట్లో అవి అల్లర్లుగా అనిపించాయి, కానీ ఈ రోజున చూస్తే అవే ధైర్యానికి మొదటి మెట్లు. మాట్లాడటానికి భయపడకపోవడం, తప్పు ఒప్పుకోవడం, పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడం ఇవన్నీ ఆ అల్లర్లలోనే దాగి ఉన్నాయి. నా గోలలు కూడా అర్థం లేనివి కావు. అవి మనసు తేలిక కావడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు. చదువు ఒత్తిడి మధ్యలో నవ్వుకోవడానికి, జీవితం భారంగా అనిపించకుండా ఉండడానికి చేసిన చిన్న విరామాలు. ఆ గోలల్లో ఎవరినీ గాయపరచడం లేదు, ఎవరినీ తక్కువ చేయడం లేదు. అందుకే అవి ఇప్పటికీ తలచుకుంటే చిరునవ్వు తెప్పిస్తాయి.

పిల్ల చేష్టలు అంటే పెద్దవాళ్లకు చిన్నగా కనిపించవచ్చు, కానీ అవే మనిషిని జీవితానికి సిద్ధం చేస్తాయి. పంచుకోవడం, క్షమించుకోవడం, కలిసి ఉండడం ఇవన్నీ ఆ చేష్టల మధ్యే సహజంగా వచ్చాయి. ఎవరు నేర్పలేదు, కానీ అందరం నేర్చుకున్నాం. అదే నిజమైన విద్య. ఈ రోజున వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే, ఆ స్కూల్ రోజులు లేకపోతే నేను ఈ రోజు ఇలా ఉండేవాడినేనా అనే సందేహం వస్తుంది. అక్కడి అల్లర్లు, గోలలు, పిల్ల చేష్టలే నా జీవితానికి రంగులు పూశాయి. అవే నా జ్ఞాపకాలలో నిలిచిపోయిన అసలైన సంపద.

మునిసిపల్ హైస్కూల్ అంటే నిజంగా క్రమశిక్షణకు పెట్టింది పేరు. ఉదయం స్కూల్ గేట్ దాటగానే ఒక గంభీరమైన వాతావరణం. గంట మోగగానే అసెంబ్లీకి లైన్లు, వరుసలు, నిశ్శబ్దం. కానీ ఆ క్రమశిక్షణ మధ్యలోనే మా అల్లరి బృందం పుట్టింది. అది ప్లాన్ చేసిన అల్లరి కాదు, సహజంగా పుట్టిన నవ్వుల గుంపు. అసెంబ్లీకి లైన్లో నిలబడేటప్పుడు చివరి వరుస మా రాజ్యం. ముందువాళ్లు నిశ్శబ్దంగా నిలబడితే, వెనుక వరుసలో మాత్రం ముసిముసి నవ్వులు. ఎవరో ఒకరు చిన్నగా చప్పుడుచేస్తే, ఇంకొకరు నవ్వు ఆపుకోలేక పోవడం. మధ్యలో ఒకరి షూలేస్ నెమ్మదిగా విప్పేయడం, ఇంకొకరి పుస్తకంలో ఎక్కడ్నుంచో తెచ్చిన కాగితం దూర్చడం ఇవి పెద్ద తప్పులేమీ కావు. కానీ ఆ క్షణంలో మాత్రం మనమే పెద్ద హీరోలమన్న భావన. ప్రపంచాన్ని గెలిచిన ఆనందం.

అసెంబ్లీ ముగిసేలోపే ఎవరో ఒకరు దొరికిపోతారు. నవ్వు ముఖంలోనే మిగిలిపోతుంది. ఆ క్షణంలో మా క్లాస్ టీచర్ శేషగిరి రావు మాస్టర్ గారు కళ్లద్దాలు సర్దుకుంటూ ఒక్కసారి చూస్తారు. ఆ చూపులో మాట ఉండదు, అరుపు ఉండదు. కానీ ఆ నిశ్శబ్దం పది శిక్షలకన్నా ఎక్కువగా పనిచేస్తుంది. “ఇంకా సరే” అన్న భావన ఆ చూపులోనే ఉండేది. ఆ చూపు పడగానే వెనుక వరుస మొత్తం ఒక్కసారిగా సీరియస్ అయిపోతుంది. షూలేస్ మళ్లీ కట్టుకుంటాం, పుస్తకంలో కాగితం కనిపించకుండా చేస్తాం, నవ్వు గొంతులోనే ఆపేస్తాం. కానీ లోపల మాత్రం నవ్వు ఇంకా ఆగదు. ఒకరి వైపు ఇంకొకరు చూసుకుని, “ఇప్పుడేమైంది” అన్నట్టు కళ్లతోనే మాట్లాడుకుంటాం.

అప్పట్లో అవి అల్లర్లుగా అనిపించాయి. ఈ రోజున వెనక్కి చూసుకుంటే, అవే బాల్యపు అసలైన రంగులు. ఆ చిన్న చేష్టలే స్నేహాన్ని బలపరిచాయి, భయాన్ని తగ్గించాయి, జీవితాన్ని తేలికగా చూడటం నేర్పాయి. శిక్షల కంటే ఎక్కువగా మాస్టర్ల చూపులే మాకు క్రమశిక్షణ నేర్పాయి. అల్లరి మధ్యలోనే బాధ్యత ఎలా ఉండాలో అర్థమయ్యింది. ఇప్పటికీ ఆ అసెంబ్లీ లైన్లు గుర్తొస్తే, చివరి వరుసలో నిలబడి నవ్వుకున్న ఆ క్షణాలు కళ్లముందు నిలబడతాయి. అప్పట్లో చిన్నగా అనిపించిన ఆ ఆనందమే, ఈ రోజున పెద్ద జ్ఞాపకంగా మిగిలింది. అదే మునిసిపల్ హైస్కూల్ ఇచ్చిన మరో మౌన పాఠం.

ఇంటర్వెల్ బెల్ మోగగానే స్కూల్ మొత్తం ఒక్కసారిగా మారిపోయేది. ఇప్పటివరకు క్రమశిక్షణతో నిశ్శబ్దంగా ఉన్న క్లాస్‌రూములు ఖాళీ అయి, ఆ ప్రాంగణం అంతా ఒక పెద్ద ఆటస్థలంలా మారేది. ఎవరు ఎక్కడ కూర్చున్నారు, ఎవరు ఎవరి క్లాస్‌వారు అన్న తేడాలే ఉండవు. అందరి దృష్టి ఒక్కటే ఇంటర్వెల్. ఆ సమయంలో స్కూల్ బయటకు వెళ్లి ఐదు పైసల బఠానీలు కొనడం ఒక పెద్ద పండుగలాంటిది. ఆ బఠానీలు చేతిలో పెట్టుకుంటే వెంటనే తినకుండా, నిక్కరు జేబులో కొంత, చొక్కా జేబులో కొంత దాచుకోవడం ఒక కళ. కానీ దాచుకున్నామనుకునేలోపే, ఎప్పుడు ఎవరు వచ్చి చేయి పెడతారో తెలియదు. వెనుక నుంచి అకస్మాత్తుగా చేయి వచ్చి జేబులోకి దూరితే, ఆశ్చర్యంతో పాటు నవ్వు కూడా వచ్చేది. కోపం వచ్చేది కాదు, ఎందుకంటే అది దొంగతనం కాదు స్నేహం.

ఆ బఠానీలు, పల్లీలు ఇంటర్వెల్ సమయంలో ఒక విందులా మారేవి. ఎవరి దగ్గర ఎంత ఉందో లెక్కలు ఉండేవి కాదు. ఒకరి దగ్గర ఎక్కువ ఉంటే అందరికీ పంచేవారు, ఎవరి దగ్గర లేకపోతే వాళ్లకు ముందుగా ఇచ్చేవారు. ఆకలి అనేది అప్పట్లో ఒంటరిగా అనిపించేది కాదు. అందరూ కలిసి తినడమే అసలైన తృప్తి. ఆ తినడంలో రుచి కన్నా ఆత్మీయత ఎక్కువ. ఇంటర్వెల్ అయిపోయిందని బెల్ మోగినప్పుడు కూడా కొందరి నోట్లో ఇంకా బఠానీలు ఉంటాయి, కొందరి చేతుల్లో ఇంకా పల్లీలు ఉంటాయి. “తరువాత ఇస్తా రా” అంటూ నవ్వుకుంటూ క్లాస్‌కి తిరిగి వెళ్లేవాళ్లం. ఆ చిన్న చిన్న క్షణాల్లోనే స్నేహం అంటే ఏమిటో నేర్చుకున్నాం. అవసరం ఉన్నవాడికి ఇవ్వడం, లేకపోయినా బాధపడకుండా పంచుకోవడం ఇవన్నీ ఎవరు నేర్పలేదు, సహజంగానే వచ్చాయి.

ఈ రోజున వెనక్కి తిరిగి చూస్తే, ఆ బఠానీల రుచి కన్నా ఆ రోజుల్లో ఉన్న పిల్లమనసు నిజాయితీ మరింత తీపిగా అనిపిస్తుంది. అప్పట్లో ఆకలి కూడా స్నేహంతోనే తీరేది. అదే ఆ బాల్యానికి అందం. అదే నరసరావుపేట స్కూల్ రోజుల ముద్ర. ఈ రోజున వెనక్కి చూసుకుంటే ఒక నిజం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది ఆ అల్లర్లు లేకపోతే నా జీవితం ఎంత పొడిగా ఉండేదో. అప్పట్లో మేము చేసిన చేష్టలు చదువుకి అడ్డుగా అనిపించాయి, కానీ ఈ రోజున అవే జీవితానికి రంగులు పూసిన క్షణాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. అప్పట్లో మందలించిన మాస్టర్లు ఇప్పుడు గుర్తొస్తే గౌరవంగా నిలబడతారు. వారు చూపిన క్రమశిక్షణ, మేము చేసిన అల్లరి ఈ రెండింటి మధ్యే మా వ్యక్తిత్వం నెమ్మదిగా తయారైంది.

మా హైస్కూల్ ప్రాంగణంలో రెండు పెద్ద చింత చెట్లు ఉండేవి. అవి చెట్లు మాత్రమే కాదు మా బాల్యానికి నిశ్శబ్ద సాక్షులు. చింతకాయలు సహజంగా రాలిపడుతూనే ఉండేవి. ఇంటర్వెల్ సమయంలో అవి కనిపిస్తే చాలు, మనసు ఒక్కసారిగా ఉత్సాహంతో నిండిపోతుంది. కింద పడిన కాయలను తీసుకుని ఉప్పు చల్లి తినడం ఒక చిన్న విందు. అంత వరకు పర్వాలేదు. కానీ పిల్లమనసుకు అంతే సరిపోతుందా? ఇంకా తినాలని కోరిక మెల్లిగా పుట్టేది. ఆ కోరిక తీర్చుకోవడానికి మేం చేసిన ప్రయత్నాలే అసలైన అల్లర్లు. కింద కాయలు అయిపోతే, కళ్లెదుటే పైకి వేలాడుతున్న కాయలు కనిపిస్తాయి. అప్పుడు రాళ్లకు పని చెప్పడం మొదలయ్యేది. ఒకరు రాయి తీసుకుని విసిరితే, ఇంకొకరు కింద కాయ పడే చోటు గమనించేవాడు. కొన్నిసార్లు రాయి కాయను తాకేది కాదు, కానీ ఆ ఉత్కంఠ మాత్రం మామూలుగా ఉండేది కాదు.

ఇంకొందరు ఇంకా ధైర్యంగా ముందుకు వెళ్ళేవారు. “నేనే ఎక్కుతా” అని చెట్టుపైకి ఎక్కే హీరోలు కూడా ఉండేవారు. పైకి ఎక్కి కాయలు కోయడం ఒక సాహసంలా అనిపించేది. కింద నిలబడి ఉన్నవాళ్లు “జాగ్రత్త రా” అంటూ చెప్పినా, లోపల మాత్రం కాయలు త్వరగా రాలాలని ఆశ. ఇవన్నీ మాస్టర్ల కను సన్నల్లో పడకుండా చేయాల్సిన పనులు. అందుకే ఆ క్షణాల్లో గుండె వేగం కూడా పెరిగేది. కానీ మాస్టర్ల దృష్టి నుంచి ఎంతకాలం తప్పించుకుంటాం? ఒకసారి ఆ దృష్టిలో పడ్డామంటే ఇక అంతే. “ఏమి చేస్తున్నారు అక్కడ?” అనే గట్టిమాట వినిపిస్తే, చెట్టు కింద ఉన్నవాళ్లంతా ఒక్కసారిగా చెల్లాచెదురయ్యేవారు. ఎవరు ఎక్కడికి పరిగెత్తారో తెలియదు. కానీ చివరకు ఒకరు ఇద్దరు మాత్రం దొరికిపోతారు.

ఆ తరువాత జరిగేదంతా మాకు తెలిసిన కథే. గోడ కుర్చీలు వేయించడం, బెంచీలపై నిలబెట్టడం, చేతులు పైకెత్తించి నిలబెట్టడం. అప్పట్లో అవి పెద్ద శిక్షలుగా అనిపించాయి. కానీ ఈ రోజున గుర్తు చేసుకుంటే అవి కూడా నవ్వు తెప్పించే జ్ఞాపకాలే. ఆ శిక్షల మధ్యలోనే మాస్టర్ల ప్రేమ కూడా ఉండేది. తప్పు చేశామనే భావనతో పాటు, మళ్లీ చేయకూడదనే బుద్ధి కూడా అక్కడే వచ్చేది.

ఆ చింత చెట్లు ఈ రోజుకీ నా మనసులో నిలబడ్డాయి. అవి నాకు కాయలు మాత్రమే ఇవ్వలేదు, స్నేహం, ధైర్యం, బాధ్యత అన్న భావాలను కూడా ఇచ్చాయి. అల్లరి, క్రమశిక్షణ మధ్య సమతుల్యత ఎలా ఉండాలో ఆ చెట్ల కిందే నేర్చుకున్నాం. అందుకే ఈ రోజున వెనక్కి చూసుకుంటే, ఆ అల్లర్లు లేకపోతే నా జీవితం నిజంగానే ఎంత పొడిగా ఉండేదో అనిపిస్తుంది. అప్పటి మాస్టర్లు, అప్పటి శిక్షలు, అప్పటి చింత చెట్లు ఇవన్నీ కలిసి నా బాల్యానికి ఒక సంపూర్ణ రూపం ఇచ్చాయి. ఆ రూపమే ఈ రోజుకీ నా మాటల్లో, నా మనోధ్వనిలో వినిపిస్తోంది.

"నరసరావుపేట జ్ఞాపకాలు" వ్యాసాలు ఒక్కో వ్యాసం ఒక్కో పేజీలో ప్రచురించబడు తున్నాయి. ప్రతి పేజీలో ఆ వ్యాస శీర్షికతో ఒకటి లేదా రెండు పదాల థంబ్‌నైల్ బానర్ ఉంటుంది. క్రింద వరుస క్రమంలో ఇతర వ్యాసాల థంబ్‌నైల్స్‌తో పాటు Previous / Next పేజీ పది బానర్లు అందుబాటులో ఉంచాను. థంబ్‌నైల్ పై క్లిక్ చేస్తే మీరు ఆపేజీలకు వెళతారు. ఈ వ్యాసాలు వరుసగా రికార్డ్ చేసి నరసరావుపేట జ్ఞాపకాలు " మనోధ్వని " యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో కూడా ప్రచురించబడతాయి. చదవడం లేదా వినడం అనేది పాఠకుడి సౌలభ్యానికే ప్రాధాన్యం.