1. కుంతీ విలాపం కరుణశ్రీ జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి

“కుంతీ విలాపం” తెలుగు సాహిత్యంలో మాతృవేదనకు అక్షర రూపం. దీనిని రచించిన మహాకవి కరుణశ్రీ (జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి) గారు, పురాణ కథను తీసుకొని, దానిలోని మానవీయ కోణాన్ని అత్యంత సున్నితంగా ఆవిష్కరించారు. కుంతి తన కన్యావస్థలో కర్ణుడిని కనడం, ఆ బిడ్డను సమాజ భయంతో గంగలో విడిచిపెట్టడం, ఈ సంఘటనను కవి ఒక విలాప గీతంగా మలచడం విశేషం. ఇది పురాణకథ అయినా, ఇందులో కనిపించే వేదన ప్రతి తల్లి హృదయానికి చేరువగా ఉంటుంది.

2. దృశ్య నిర్మాణం కథనం కళ్లముందు నిలిచేలా

ఈ కీర్తన ప్రారంభమే ఒక దృశ్య కావ్యం. “రమణీయ పుష్పవనము… ఆ వనమందొక మేడ” అంటూ కవి వర్ణన మొదలుపెడతాడు. మేడ మీద గది, గది నుండి మెట్ల మీదుగా దిగుతున్న బాలిక ఈ వర్ణన అంతా సినిమా ఫ్రేముల్లా కళ్లముందు కదులుతుంది. పదునైదేండ్ల బాలిక పోలిక, రాజకుమార్తె అందం ఈ వయస్సు, ఈ రూపం, ఈ స్థితి అన్నీ కలిపి, రాబోయే విషాదానికి గాఢతను పెంచుతాయి.

3. తల్లి బిడ్డ అనుబంధం మాటల మధ్య మౌనం

కవి కుంతిని మొదట ఒక సాధారణ బాలికగా చూపిస్తాడు. కానీ ఆమె చేతుల్లో ఉన్న పసిబిడ్డను చూసిన క్షణంలో కథ దిశ మారుతుంది. “ఆమె సంతోష పడుతున్నదా లేక దుఃఖిస్తున్నదా?” అన్న ప్రశ్నతోనే కవి మనసులో సందేహాన్ని నాటుతాడు. ఆనంద బాష్పములా, దుఃఖ బాష్పములా కుంతి కన్నీళ్లను వేరు చేయలేము. ఇది మాతృహృదయపు ద్వంద్వ భావాన్ని సూచిస్తుంది.

4. గుర్తింపు క్షణం కుంతీ కుమారి

గాలి తాకి తెర జారినప్పుడు, బాలిక ముఖం కనిపించి “కుంతిభోజపుత్రి… కుంతీకుమారి” అని గుర్తించబడే ఘట్టం చాలా కీలకం. ఇక్కడ కవి కేవలం పాత్రను పరిచయం చేయడం కాదు, ఒక మహాభారత పాత్ర జీవితంలో జరిగిన తొలి విషాదాన్ని మన ముందుకు తీసుకొస్తాడు. ఈ క్షణం నుంచే కథ వ్యక్తిగత స్థాయిని దాటి, పురాణాత్మకమైన గంభీరతను సంతరించుకుంటుంది.

5. మంత్ర వరం శాపంగా మారిన దైవకృప

కుంతి పలికే మాటలు “ముని మంత్రమ్ము నొసంగనేల?” ఈ కీర్తనలో అత్యంత తత్త్వాత్మక భాగం. దైవ వరం కూడా సమయానికి, స్థితికి అనుకూలంగా లేకపోతే శాపమవుతుందని కవి సూచిస్తాడు. సూర్యుని వరం వల్ల పుట్టిన బిడ్డే కుంతికి శాపంగా మారుతుంది. ఇది స్త్రీ జీవితంపై సమాజం మోపే నియమాలపై మౌన విమర్శ.

6. ఆత్మహత్య ఆలోచన అంతిమ అంచు

బిడ్డతో కలిసి గంగలో దూకాలన్న ఆలోచన, కుంతి ఎదుర్కొన్న మానసిక అగాధాన్ని చూపుతుంది. “ఈ విషాదాశ్రువుల తోడ నింక నెంత కాలమీ మేను చూతు?” అన్న వాక్యం ఆమె నిస్సహాయతను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇక్కడ కవి కుంతిని బలహీనురాలిగా కాక, పరిస్థితుల చేత నలిగిన స్త్రీగా చూపుతాడు.

7. పెట్టె రాక దైవేచ్ఛ సంకేతం

నదీ తరంగాల్లో తేలుతూ వచ్చిన పెట్టె కథలో కీలక మలుపు. ఇది దైవ సంకల్పానికి చిహ్నం. కుంతి కన్నుల్లో మెరిసిన ఆశాకిరణం జీవితం ఇంకా పూర్తిగా చీకటి కాలేదని చెప్పే సంకేతం. ఆమె ఆత్మహత్య ఆలోచనను విరమించి, బిడ్డకు జీవన మార్గం వెతుకుతుంది. ఇది మాతృత్వం గెలిచిన క్షణం.

8. తల్లి మాటలు అపరాధ బోధ

పెట్టెలో బిడ్డను ఉంచుతూ కుంతి పలికే మాటలు హృదయ విదారకాలు. “ఒక పట్టె డన్నమైన పెట్టుకో నోచనైతి పాపిష్ఠిదాన” అన్న వాక్యంలో ఆమె ఆత్మనింద కనిపిస్తుంది. ఇది తన తప్పు తెలుసుకున్న తల్లి వేదన. ఇక్కడ కవి తల్లిని దేవతగా కాక, తప్పులు చేసే మనిషిగా చూపించడం గొప్ప సాహిత్య ధైర్యం.

9. వీడ్కోలు మాతృహృదయపు పరాకాష్ఠ

“నా చిట్టి బాబూ!” అన్న సంబోధనతో కుంతి బిడ్డకు వీడ్కోలు చెప్పే ఘట్టం కీర్తనలో అత్యంత విషాదకరం. ఆమె మాటల్లో ఆశ లేదు, కోపం లేదు కేవలం అపారమైన ప్రేమ, అపరాధ భావం మాత్రమే. బిడ్డ భవిష్యత్తును విధికి అప్పగిస్తూ, తన కన్నులను నిందించుకుంటుంది. ఇది త్యాగానికి ప్రతీక.

10. పెట్టె నదిలోకి నిశ్చల దృశ్యం

పెట్టెను నదిలోకి తోసిన తరువాత కుంతి నిల్చుని చూడటం ఈ దృశ్యం స్థిరచిత్రంలా ఉంటుంది. “నిశ్చల నిరీహ నీరస నిర్నిమేష లోచనమ్ములు” అన్న వర్ణన ఆమె అంతర్మన స్థితిని అద్భుతంగా చెబుతుంది. మాటలు లేవు, కన్నీళ్లు కూడా లేవు కేవలం శూన్యత.

11. సాహిత్య విలువలు భావ, భాష, ధ్వని

కుంతీ విలాపం లో సాహిత్య విలువలు అపారమైనవి. సంభాషణాత్మక శైలి, వచన పద్య మిశ్రమం, నాటకీయత అన్నీ కలిసి దీన్ని ఒక కావ్య నాటకంగా మలుస్తాయి. మాతృవేదన, దైవ విధి, సమాజ నియమాలు ఈ మూడు అంశాలు సమతుల్యంగా నడుస్తాయి. భావప్రధానమైన భాష ఈ కీర్తనకు ప్రాణం. “కుంతీ విలాపం” కేవలం పురాణ ఘట్టం కాదు ఇది ప్రతి కాలంలో, ప్రతి సమాజంలో స్త్రీ ఎదుర్కొనే వేదనకు ప్రతిరూపం. ఇది వినే ప్రతి హృదయాన్ని కదిలించే శక్తి కలిగిన కీర్తన.

"ఇష్టగీతం" వ్యాసాలు ఒక్కో వ్యాసం ఒక్కో పేజీలో ప్రచురించబడు తున్నాయి. ప్రతి పేజీలో ఆ వ్యాస శీర్షికతో ఒకటి లేదా రెండు పదాల థంబ్‌నైల్ బానర్ ఉంటుంది. క్రింద వరుస క్రమంలో ఇతర వ్యాసాల థంబ్‌నైల్స్‌తో పాటు Previous / Next పేజీ పది బానర్లు అందుబాటులో ఉంచాను. థంబ్‌నైల్ పై క్లిక్ చేస్తే మీరు ఆపేజీలకు వెళతారు. ఈ వ్యాసాలు వరుసగా రికార్డ్ చేసి " ఇష్టగీతం " యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో కూడా ప్రచురించబడతాయి. చదవడం లేదా వినడం అనేది పాఠకుడి సౌలభ్యానికే ప్రాధాన్యం.